Цените на широко користените лекови во Англија, вклучувајќи ги лековите против болки и лековите за поленска алергија, растат како резултат на војната во Иран, предупредуваат водечките фармацевти. Аптеките ги зголемија цените на парацетамолот за 20-30% од февруари, според бројките од Националното фармацевтско здружение (NPA), при што некои марки аспирин и ко-кодамол веќе се во недостиг.
Цените на цетиризинот – вообичаен лек за алергии – што се продава без рецепт, исто така, се зголемија за 20-30% во истиот период, објавува „Гардијан“. Зголемувањето на цените на бензинот и дизелот во последните осум недели од почетокот на конфликтот доведе до зголемување на трошоците за производство и транспорт на добавувачите. Ова има директно влијание врз аптеките, кои плаќаат 40-50% повеќе за да се снабдуваат.
Трошоците за воздушен превоз се дуплираа – еден од пет лекови на NHS пристигнува по воздушен пат – а залихите на деривати на нафта од Заливот, кои се користат во производството на многу лекови како што се парацетамол, аспирин и ко-кодамол, се сериозно ограничени. Производителите на генерички лекови без патент, кои работат со ниски маржи, почнуваат да ги зголемуваат цените, зголемувајќи ги трошоците и за NHS и за потрошувачите.
Некои аптеки престанаа да продаваат аспирин без рецепт, делумно поради проблеми со снабдувањето што датираат од пред војната. Привремените недостатоци на лекови се вообичаени, но тие ризикуваат да се влошат ако Ормутскиот теснец – клучен пат за петрохемиски снабдувања – не се отвори наскоро.
Оливие Пикард, претседател на NPA, која претставува 6.000 аптеки во Англија, рече дека неговата аптека Беркшир не можела да нарача парацетамол на 27 март. Кога снабдувањето продолжи неколку дена подоцна, „цената на големо се удвои“. Долгорочните договори со болниците на NHS ги фиксираат цените, но добавувачите имаат поголема флексибилност во снабдувањето на аптеките и матичните лекари.
Пикард рече дека цената што ја плаќа за пакување од 100 таблети парацетамол од 500 мг скокна од околу 0,48 евра на околу 2,33 евра на крајот на март, пред да падне на околу 1,28 евра. Ова се одразува во малопродажните цени – пакување од 32 таблети, кое чинеше околу 1,39 евра пред војната, сега се продава за околу 1,75 евра. За цетиризин, куповната цена речиси се дуплираше од јануари – од околу 0,22 евра за 30 таблети на околу 0,43 евра, а некои дистрибутери бараат и до околу 3,50 евра. Понатамошно зголемување на цените се очекува во мај и јуни, кога започнува сезоната на поленска треска. Пикард ги повикува потрошувачите да не се залихираат, бидејќи тоа може да доведе до недостиг, па дури и до повисоки цени.
Околу 90% од приходите на аптеките доаѓаат од пополнување на рецепти на NHS, за кои тие добиваат фиксна стапка. Доколку цените значително се зголемат, владата може да ги прилагоди надоместоците. Во март, рекордни 230 лекови беа вклучени во листата за компензација на цени, вклучувајќи лекови за крвен притисок, анксиозност, депресија и лекови против болки како што се кодеин и ко-кодамол. Една година претходно, имаше 90. Парацетамолот и цетиризинот не се на листата, иако се меѓу најчесто користените лекови. Владата им надоместува на аптеките околу 0,57 евра за пакување од 32 таблети парацетамол што се издаваат само со рецепт.
„Ова значи дека цената на лековите нагло расте и аптеките често продаваат со загуба“, рече Пикард, додавајќи дека 1.400 аптеки се затворени од 2020 година, а процесот продолжува со стапка од една до две неделно. Повисоките цени од добавувачите ја зголемуваат цената на лековите и за NHS и за здравствените системи во други земји, со веќе ограничени буџети. Генеричките лекови обично се поевтини во супермаркетите и онлајн аптеките, но влијанието на војната и проблемите со снабдувањето веројатно ќе доведат до зголемување на цените и таму.
Поскапите брендирани производи би можеле да доживеат уште поголемо зголемување. Марк Самуелс, извршен директор на „Медицинс УК“, организација која ги претставува производителите кои снабдуваат 85% од рецептите на NHS, изјави:
„Конфликтот во Иран сè уште не доведе до непосреден или широко распространет недостиг на лекови за NHS, благодарение на достапноста на залихи во магацините во Велика Британија. Како што овие залихи се надополнуваат, трошоците за транспорт се зголемија за 700%, а некои основни хемикалии се во акутен недостиг. Доколку конфликтот продолжи, неизбежно е цените да растат или да има недостиг на витални лекови. Ова би можело да се случи во наредните недели.“
фото: оха
