Националниот парк Пелистер, еден од најзначајните природни богатства на Македонија и симбол на Битола, се соочува со сериозни предизвици. Директорот Иванчо Тошевски алармира за состојбата во која го затекнал паркот, но и најавува амбициозна визија за негов развој пред сѐ преку заштита на уникатната моликова шума и развој на туризмот.
„Националниот парк Пелистер моментално е без активен план за заштита од пожари, документ кој е законски задолжителен. Исто така, нема ниту студија за одгледување и заштита на моликата, иако токму моликата е еден од главните симболи на Пелистер и причина за неговото прогласување за национален парк“, вели Тошевски.
Во услови на самофинансирање, без директна поддршка од државниот буџет, паркот преживува благодарение на ограничени приходи од дрвни и недрвни шумски производи, како и туризам. Тошевски за Шеталиште најавува дека во наредните четири години планира драстично зголемување на уделот на туризмот во приходите на Пелистер до 50 проценти од вкупниот промет.
„За да го постигнеме тоа, не е доволна само поддршка од институциите, туку и од локалното население. Како битолчани, некогаш имавме развиена култура на планинарење. Тоа треба повторно да го изградиме, со заедничка работа и свест дека овој парк е наше заедничко богатство“, додава тој.
Најгорливиот проблем денес, според него, е состојбата со моликата – ендемично и реликтно дрво кое расте речиси единствено на Баба Планина. Во последните години, процесите на заменување на моликата со ела и бука се забрзани, а климатските промени само го влошуваат проблемот.
„Повеќе од 1.000 хектари моликова шума, особено во појасот од Магарешка до Ротинска Река, се под сериозна закана. Ако не преземеме превентивни мерки, стручњаците предвидуваат дека за 30 до 50 години моликата може да исчезне од тој појас. Тоа е неприфатливо не само за нас како институција, туку за целата држава“, рече Тошевски.
Во февруари 2025 година, за првпат по 1969 година, беше организиран научен симпозиум посветен на моликата, со присуство на сите релевантни институции од областа на шумарството и екологијатасо цел да се изготви сеопфатен и стручно базиран план за обнова и заштита на моликовата шума.
Општина Битола веќе изработи стратегија за развој на зимски и летен туризам во соработка со професори од Факултетот за туризам во Охрид, во која активно учествувал и тимот на Националниот парк Пелистер.
„Среќен сум што визијата на експертите се совпаѓа со мојата, а тоа е Пелистер да стане клучна туристичка дестинација. Потребно е, конечно, за туризмот да зборуваат и работат луѓе кои имаат искуство со инкаминг туризам, а не тие што никогаш не организирале тука ниту едно туристичко патување“, подвлече Тошевски.
Според последните податоци, бројот на странски посетители на Националниот парк Пелистер на годишно ниво е скромен и изнесува околу 4.000 до 5.000 посетители. Повеќето од нив се дел од еднодневни тури од Охрид или се вклучени во кружни програми низ Македонија, кои траат неколку дена.
„Пелистер има потенцијал за многу повеќе. Од Скопје, преку Охрид, до манастирот Трескавец и винариите во Демир Капија туристите бараат автентично искуство, а токму тоа можеме да им го понудиме ако работиме паметно и организирано“, заклучува Тошевски.
Фото: Иванчо Тошевски
